Belki z czasów zniszczenia Pierwszej Świątyni. Mieszkańcy zachowali krajobraz pamięci

21 lipca 2026, 12:08

W trakcie wykopalisk prowadzonych przez Izraelski Urząd Starożytności oraz Uniwersytet w Tel Awiwie na terenie parkingu Givati w Jerozolimie, w obrębie Parku Narodowego Murów Jerozolimskich, dokonano niezwykłego odkrycia. Archeolodzy natrafili na potężne, zwęglone belki drewniane pochodzące z okresu zniszczenia Pierwszej Świątyni przez wojska babilońskie w 586 roku p.n.e.



Rekordowo szybki pająk Dlaczego jedne biegają szybciej, a inne wolniej?

17 lipca 2026, 11:38

Naukowcy z Imperial College London i Uniwersytetu w Greifswaldzie, pod kierownictwem Shreyasa Kuchibhotli i Davida Labonte, przeanalizowali prędkość biegu 258 gatunków pająków z 64 rodzin, by sprawdzić, co naprawdę decyduje o tym, że jeden pająk biega szybko, a inny wolno. Dane zbierano, filmując ucieczkę zwierząt wywołaną delikatnym dotknięciem pędzelkiem lub strumieniem powietrza, a następnie analizując nagrania klatka po klatce.


Drastyczny spadek kosztów lotów kosmicznych. Będzie jeszcze taniej

16 lipca 2026, 13:18

Niegdyś wyniesienie ładunku na orbitę okołoziemską kosztowało fortunę. Obecnie jest znacznie tańsze. Nowe badanie opublikowane w PNAS Nexus przez Alessia Terziego z University of Cambridge i Sciences Po oraz Francesca Nicolego z Politecnico di Torino pokazuje, jak duży był spadek cen i co czeka nas w najbliższej dekadzie.


Kto z kim spoczywał w grobie w późnej epoce wikingów i wczesnym średniowieczu?

14 lipca 2026, 08:32

Groby zbiorowe ze średniowiecznej Szwecji od dawna intrygowały archeologów. Kim byli ludzie złożeni razem w jednej jamie grobowej. Czy to matka z dzieckiem? Rodzeństwo? A może po prostu sąsiedzi, którzy zmarli w tym samym czasie? Przez dekady odpowiedzi szukano w przedmiotach, wyposażeniu grobów. Problem w tym, że groby wczesnochrześcijańskie – a to właśnie one interesują autorów pracy opublikowanej w Science Advances – takich przedmiotów w zasadzie nie zawierają. Nowa wiara nakazywała chować zmarłych bez wyposażenia, w prostym całunie, twarzą ku wschodowi. Jedynym świadkiem pozostawał sam szkielet.


Wspaniale zachowany geniusz z Vindolandy miał zapewnić pomyślność

13 lipca 2026, 12:25

W pobliżu Muru Hadriana znajdują się pozostałości słynnej Vindolandy, rzymskiego fortu z I wieku. Dotychczasowe prace archeologiczne przyniosły wiele znaczących znalezisk, jak listy żołnierzy do rodzin, idealnie zachowaną rzymską deskę klozetową, listy pierwszego komendanta fortu, kamień z wyrzeźbionym penisem i wyzwiskami pod adresem Secundinusa czy niezwykły chrześcijański zabytek. Najnowsze znalezisko to posąg geniusza trzymającego róg obfitości i paterę.


Scytami rządziły dziedziczne elity

6 lipca 2026, 10:47

Zespół genetyków i archeologów z Niemiec, Kazachstanu, Australii i Korei Południowej – kierowany przez Ayshin Ghalichi i Ainash Childebayevą – przebadał genomy 85 osób pochowanych na stepach Eurazji między 900 a 200 rokiem p.n.e., w czasach, gdy obszar ten zamieszkiwały koczownicze ludy określane zbiorczo mianem Scytów. Na podstawie badań archeologicznych wiemy, że społeczeństwo scytyjskie nie było egalitarne. Wielkie kurhany, bogato wyposażone groby, ślady trepanacji czaszek wykonywanych zapewne w celu zabalsamowania zwłok możnych zmarłych, sugerują istnienie elity. Ghalichi, Childebayeva i ich zespół chcieli dowiedzieć się, czy władza i status przechodziły z pokolenia na pokolenie w obrębie rodu, czy raczej zdobywano je własnymi zasługami.


Rytm śmiechu łączy nas z wielkimi małpami

3 lipca 2026, 07:30

Chiara De Gregorio i Adriano R. Lameira z Uniwersytetu w Warwick oraz Marina Davila-Ross z Uniwersytetu w Portsmouth przeanalizowali nagrania śmiechu wszystkich pięciu żyjących gatunków wielkich małp człekokształtnych – orangutanów, goryli, bonobo i szympansów – oraz czworga ludzkich niemowląt i małych dzieci. Wszystkie nagrania pochodziły z zabawy albo łaskotania, czyli sytuacji, w których śmiech pojawia się najbardziej naturalnie. Badacze zmierzyli odstępy między kolejnymi „ha” sprawdzając, czy śmiech jest miarowy.


Świątynia w miejscu pracy. W hiszpańskim kamieniołomie znaleziono niewielkie miejsce kultu

26 czerwca 2026, 11:31

Niedaleko Segóbrigi, rzymskiego miasta w środkowej Hiszpanii w pobliżu współczesnego Saelices, archeolodzy natrafili na bardzo interesujący zabytek z okresu rzymskiego. W starożytnym kamieniołomie w miejscowości Campos del Paraíso odkryto wykutą w skale małą świątynię – miniaturową fasadę z niszą, wyrzeźbioną bezpośrednio w skalnej ścianie. Jej gospodynią jest Minerwa, rzymska bogini mądrości, rzemiosła i techniki. Badaniami zabytku zajęli się María José Bernárdez Gómez i Juan Carlos Guisado di Monti z Universidad Politécnica de Madrid i Museo Histórico Minero Felipe de Borbón y Grecia.


Miasto Majów czekało na odkrycie od 1000 lat. Nie wiedzieli o nim nawet szabrownicy

24 czerwca 2026, 11:30

Grupa słoweńskich i meksykańskich naukowców, kierowana przez Ivana Šprajca, najpierw przez pięć kilometrów torowała maczetami drogę, by przejechać quadami, a później, już piechotą, pokonała kolejnych pięć kilometrów pieszo w upale tropikalnej dżungli. Gdy w końcu archeolodzy dotarli do celu wiedzieli, że ich trud się opłacił – stali przed ruinami nieznanego majańskiego miasta. A, co najlepsze, prawdopodobnie nikt wcześniej do niego nie dotarł. Nawet szabrownicy.


Pół wieku poszukiwań przyniosło efekty. Mamy ostatni brakujący barion podwójnie powabny

19 czerwca 2026, 09:04

Po 50 latach poszukiwań w końcu się udało. Naukowcy z eksperymentu LHCb przy Wielkim Zderzaczu Hadronów ogłosili odkrycie ostatniej brakującej cząstki z rodziny barionów podwójnie powabnych. Jej istnienie przewidziano w czasach, gdy fizycy dopiero uczyli się odczytywać alfabet materii.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy